2223_36- Hoe ziet een kwalitatieve randafwerking er in een dorpse context uit en hoe garandeer je meerwaarde voor het dorp? (onderzoek op Avelgem)

Intercommunale Leiedal startte in 2020 met het masterplan voor het centrum van Avelgem. Er werd onderzocht in welke mate Avelgem nood heeft aan een ruimtelijk beleidsplan, ter vervanging van haar structuurplan. Om het masterplan op te maken van de hoofdkern van Avelgem werden de bestaande visiedocumenten afgetoetst aan de toekomstige ruimtelijke uitdagingen.

Het masterplan stelt een netwerk van trage doorsteken voor dwars op de steenweg en dwars op de scheldevallei. Aan deze belangrijke verbindingen worden groenruimte en ruimte voor water gekoppeld. Daarnaast werden percelen met ontwikkelingspotentieel naar voren geschoven omwille van de meerwaarde die ze kunnen hebben voor het hele dorp. Deze nieuwe ontwikkelingssites bieden de kans om het woonaanbod in het dorp te diversifiëren, kernversterkend programma strategisch te introduceren en de relatie tussen het dorp en de Scheldemeersen te herdenken door te bouwen aan de rand. De eerste lijnen zijn uitgezet, maar hoe ziet zo’n kwalitatieve randafwerking er in een dorpse context uit? En hoe garandeer je meerwaarde voor het dorp?

Voor enkele mogelijke projectsites is het een meerwaarde om de stedenbouwkundige principes uit het masterplan te evalueren aan de hand van een architecturaal ontwerp. Er zijn twee potentiële projectsites in de hoofdkern van Avelgem: de gemengde woonontwikkeling aan het Daniël Vermandereplein en de uitbreiding van de Scheldeburcht. Beide percelen grenzen aan het zogenaamde koppelingsgebied van het dorp.
Het koppelingsgebied bestaat uit de zuidelijke rand van het dorp vanaf cultuurcentrum Spikerelle tot WZC Ter Meersch. Het gebied vormt de overgang tussen het bebouwde centrum van Avelgem en de open natuur van de Scheldemeersen. Op de rand tussen dorp en Scheldemeersen staan meerdere vrijstaande bouwvolumes. De meeste van deze gebouwen hebben een publiek functie: cultureel centrum, woonzorgcentrum, academie, jeugdhuis, …
Achter de kerk en het de serviceflats van het WZC ligt de evenementenweide. Een groenruimte langs de scheldemeersen waar activiteiten worden georganiseerd. Ondanks het bestaande programma lijkt het dorp zich met zijn rug naar het koppelingsgebied te keren. Meerdere woningen richten zich met een garagebox naar de meersen, de ruimte naast de kerk wordt ingenomen door een grote dorpsparking en er zijn weinig trage verbindingen die inwoners verbinden met het koppelingsgebied.
Beide projectsites bieden de kans om via hun programma en volumetrie het dorp meer een gezicht te geven richting de Scheldemeersen en om het koppelingsgebied verder op te laden.
Voor de gemengde woonontwikkeling dienen studenten eerst onderzoek te doen naar het programma van de ontwikkeling. Een vooronderzoek naar demografische evolutie kan helpen de woonvormen te bepalen en een analyse van de voorzieningen in het dorp biedt inspiratie voor het programma in de plint. Een belangrijke vraag zal zijn hoe deze nieuwe volumes aansluiten op de bestaande bebouwing. Bovendien is het belangrijk dat de gebouwen op architecturaal vlak aansluiting vinden bij de dorpse context en de connectie met de Meersen net versterkken in plaats van te verzwakken.
Voor de uitbreiding van de Scheldeburcht is het programma gekend. De bestaande bib zou vervangen worden door een nieuwbouwvleugel aan de gerestaureerde Scheldeburcht. De Scheldeburcht is een beschermd monument, dus gezien deze specifieke situatie is het van belang dat een nieuwe vleugel voldoende kan geïntegreerd worden in zijn context. De scheldeburcht is bovendien de schakel tussen de grote schoolsite van het dorp en het koppelingsgebied en ligt aan een zone die de gemeente verder wilt ontwikkelen als cultuurplein.
Ten slotte kunnen de studenten een eindvisie afleveren voor het volledige koppelingsgebied op lange termijn. Zijn er nog ontwikkelingen mogelijk? Welke ingrepen zijn interessant om de relatie tussen dorp en Meersen verder te versterken?

meer info: merel.goossens@leiedal.be